Seorang penganalisis politik berpendapat bahawa pakatan rasmi antara Umno dan PAS adalah lebih berdaya maju jika Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu) tidak lagi menjadi sebahagian daripada persamaan tersebut. Menurut Profesor Madya Dr Mazlan Ali dari Universiti Teknologi Malaysia (UTM), satu perjanjian rasmi yang mengikat kepentingan kedua-dua parti akan memberikan kestabilan yang lebih besar berbanding hanya bergantung pada persefahaman bersama yang sedia ada.
Beliau berkata demikian sebagai mengulas perkembangan terkini dalam politik tanah air, khususnya mengenai hubungan antara Umno dan PAS yang kini berada dalam kerajaan perpaduan pimpinan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim. Walaupun kedua-dua parti pernah bekerjasama dalam Muafakat Nasional (MN) sebelum ini, kerjasama tersebut tidak diterjemahkan dalam bentuk perjanjian bertulis yang mengikat.
Mazlan menjelaskan bahawa dengan ketiadaan Bersatu dalam gabungan itu, Umno dan PAS boleh merangka semula kerjasama mereka dengan lebih jelas. Beliau menegaskan bahawa persefahaman secara lisan atau tidak rasmi sering kali rapuh apabila berdepan dengan tekanan politik atau perubahan kepimpinan. Oleh itu, satu memorandum persefahaman (MoU) atau perjanjian rasmi dapat mengelakkan salah faham dan memastikan kedua-dua parti komited terhadap matlamat yang sama.
Dalam konteks politik semasa, Umno dan PAS adalah komponen penting dalam kerajaan perpaduan yang diterajui oleh Pakatan Harapan (PH). Walaupun mereka berada di pihak yang sama dalam kerajaan, sejarah persaingan mereka yang panjang tidak boleh diabaikan. Mazlan berpendapat bahawa tanpa ikatan rasmi, kemungkinan berlakunya konflik kepentingan atau perbezaan pendapat dalam kalangan pemimpin kedua-dua parti adalah tinggi.
Beliau turut menyentuh isu pengaruh Bersatu dalam politik Melayu-Islam. Sebelum ini, Bersatu dilihat sebagai pesaing utama Umno dalam merebut sokongan pengundi Melayu. Dengan keluarnya Bersatu daripada kerajaan, ruang untuk Umno dan PAS memperkukuhkan kerjasama mereka menjadi lebih terbuka. Namun, Mazlan mengingatkan bahawa PAS perlu berhati-hati dalam memilih hala tuju politiknya agar tidak menjejaskan hubungan dengan Umno, yang merupakan parti Melayu terbesar.
Analisis Mazlan ini hadir ketika Umno dan PAS bersetuju untuk meneruskan agenda Muafakat Nasional walaupun terdapat perbezaan pandangan dalam beberapa isu. Beliau berpendapat bahawa jika kedua-dua parti dapat memeterai perjanjian rasmi, ia akan memberi manfaat bukan sahaja kepada mereka tetapi juga kepada kestabilan politik negara. Ini kerana kerjasama yang kukuh antara dua parti Melayu utama dapat mengurangkan ketegangan kaum dan agama di Malaysia.
Bagaimanapun, Mazlan turut mengakui bahawa usaha untuk memeterai perjanjian rasmi tidak akan mudah. Terdapat beberapa faktor yang boleh menghalang, seperti perbezaan ideologi, kepentingan politik jangka pendek, dan tekanan daripada penyokong masing-masing. Oleh itu, beliau menasihatkan agar pemimpin Umno dan PAS mengadakan perbincangan secara telus dan menyeluruh sebelum membuat sebarang keputusan.
Dalam pada itu, penganalisis politik lain turut memberi pandangan bahawa kerjasama Umno-PAS tidak semestinya perlu diformalkan melalui perjanjian bertulis, selagi kedua-dua parti mempunyai matlamat yang sama. Namun, Mazlan bertegas bahawa pendekatan rasmi adalah lebih baik dalam jangka masa panjang, terutamanya untuk menghadapi cabaran politik yang semakin kompleks.
Beliau juga mengingatkan bahawa kerjasama Umno-PAS tidak seharusnya dilihat sebagai ancaman kepada kaum lain, tetapi sebagai usaha untuk memperkukuhkan politik Melayu. Pada masa yang sama, kedua-dua parti perlu memastikan bahawa kerjasama tersebut tidak menjejaskan prinsip demokrasi dan hak semua rakyat Malaysia.
Kesimpulannya, pandangan Mazlan Ali menunjukkan bahawa terdapat keperluan untuk Umno dan PAS mempertimbangkan perjanjian rasmi dalam kerjasama mereka, terutamanya selepas Bersatu tidak lagi menjadi sebahagian daripada gabungan. Ini bukan sahaja akan mengukuhkan kedudukan mereka dalam politik negara tetapi juga memastikan kestabilan dan keharmonian dalam jangka masa panjang. Bagaimanapun, keputusan muktamad terletak pada kebijaksanaan pemimpin kedua-dua parti untuk menilai apa yang terbaik bagi masa depan bangsa dan negara.
